Programlama tarihi, delikli kartlardan Ada Lovelace’a, Turing’den ENIAC’a, Fortran’dan Python’a ve yapay zekâ destekli kod yazmaya kadar uzanan etkileyici bir gelişim hikâyesidir.
Mehmet Karataş
Yazar
Bir makine düşünün.
Ne ekranı var, ne klavyesi, ne interneti, ne de üzerinde parlayan bir logo. Sadece dişliler, kartlar, kablolar, delikler ve insan sabrı var.
Bugün birkaç satır kod yazarak bir mobil uygulama açabiliyoruz. Bir web sitesi saniyeler içinde dünyanın başka ucundaki kullanıcıya ulaşabiliyor. Yapay zekâya “şu hatayı bul” dediğimizde, kodu okuyup öneri sunabiliyor.
Ama bu hikâye böyle başlamadı.
Programlama tarihi, aslında insanın makineye emir vermeyi öğrenme hikâyesidir. Biraz matematik, biraz merak, biraz hata, biraz sabır ve çokça hayal gücüyle ilerleyen uzun bir yolculuk.
Bu yolculukta bazen bir dokuma tezgâhı sahneye çıkar. Bazen hiç tamamlanmamış bir makine. Bazen odalar dolusu kablo. Bazen de karanlık bir terminal ekranında yanıp sönen küçük bir imleç.
Şimdi en başa gidelim.
Programlama fikrinin ilk izleri, bugünkü anlamda bilgisayarlardan çok önce ortaya çıktı.
1801 yılında Joseph Marie Jacquard, delikli kartlarla çalışan bir dokuma tezgâhı gösterdi. Bu tezgâhta karttaki delikler, makinenin hangi ipliği kaldıracağını belirliyordu. Yani kartın üzerindeki delik ya vardı ya yoktu. Bu basit mantık, yıllar sonra bilgisayar dünyasının temelindeki “1 ve 0” fikrine çok benzeyecekti. Jacquard tezgâhı, karmaşık desenleri otomatik üretmek için delikli kartları kullandı ve bu yöntem erken bilgisayar teknolojilerine ilham verdi.
O günlerde kimse “Ben bugün yazılım geliştirdim” demiyordu.
Ama aslında olan şey şuydu:
İnsan, bir makineye önceden hazırlanmış talimatlar veriyordu.
Bu, programlamanın ruhuydu.
Bir talimat dizisi hazırlanıyor, makine onu takip ediyor ve sonuç ortaya çıkıyordu. Bugün yazdığımız kodun mantığı da bundan çok farklı değil. Sadece artık iplikler yerine veriler, delikli kartlar yerine dosyalar, mekanik tezgâhlar yerine bilgisayarlar var.
Sonra sahneye Charles Babbage ve Ada Lovelace çıktı.
Babbage, “Analytical Engine” adını verdiği mekanik bir hesaplama makinesi tasarladı. Bu makine tam anlamıyla bitirilmedi. Yani ortada çalışan modern bir bilgisayar yoktu. Ama fikir çok büyüktü: Sayıları işleyebilen, komutlara göre hareket edebilen genel amaçlı bir makine.
Ada Lovelace ise bu fikrin sadece hesap makinesi olmadığını gördü.
Onun bakışında makine, yalnızca sayı toplamayacaktı. Belki müzikle, sembollerle, daha karmaşık işlemlerle de uğraşabilecekti. Analytical Engine üzerine yazdığı notlarda Bernoulli sayılarını hesaplamaya yönelik bir algoritma anlattı. Bu çalışma, çoğu kaynakta ilk yayımlanmış bilgisayar programı olarak kabul edilir; ayrıca bu konuda Babbage ve Lovelace’ın katkıları üzerine akademik tartışmalar da vardır.
Burada önemli olan şu:
Ada Lovelace yalnızca “makine hesap yapar” demedi. “Makine, doğru tarif edilirse daha fazlasını yapabilir” dedi.
Bu, yazılım dünyasının en temel fikridir.
Bugün bir mobil uygulama yaptığımızda da aslında aynı şeyi yapıyoruz. Makineye sadece “şunu hesapla” demiyoruz. Kullanıcı giriş yapsın, veri kaydedilsin, ödeme alınsın, bildirim gitsin, admin panelinden yönetilsin, rapor oluşsun diyoruz.
Yani makineye bir davranış kazandırıyoruz.
1936 yılına geldiğimizde hikâyenin tonu değişti.
Alan Turing, “On Computable Numbers” adlı çalışmasında hesaplanabilirlik kavramını ele aldı. Bugün “Turing makinesi” diye bildiğimiz teorik model, basit kurallarla semboller üzerinde işlem yapan bir makine fikrine dayanıyordu. Bu çalışma, modern bilgisayar biliminin teorik temellerinden biri kabul edilir.
Turing’in katkısı şuydu:
Bir makinenin neyi yapabileceğini ve neyi yapamayacağını düşünmeye başladı.
Bu çok önemliydi. Çünkü programlama sadece “komut yazmak” değildir. Aynı zamanda problemi parçalara ayırmak, hangi işlemin hangi sırayla yapılacağını belirlemek, bazı şeylerin mümkün olup olmadığını anlamaktır.
Bugün bir yazılım projesinde de aynı mantık vardır.
Bir müşteri “Ben kullanıcıların randevu alacağı, ödeme yapacağı ve bildirim alacağı bir sistem istiyorum” dediğinde, geliştirici önce şunu düşünür:
Bu sistem hangi parçalardan oluşur?
Hangi veriler tutulacak?
Kullanıcı hangi adımlardan geçecek?
Hangi işlem otomatik olacak?
Hangi durumda hata verilecek?
Turing’in teorik dünyası ile bugünkü yazılım geliştirme süreci arasında görünmez ama güçlü bir bağ vardır.
1940’lara geldiğimizde bilgisayarlar artık sadece kâğıt üstündeki fikirler değildi.
ENIAC, dünyanın ilk genel amaçlı, programlanabilir, elektronik bilgisayarlarından biri olarak sahneye çıktı. Fakat bugünkü gibi ekrana kod yazıp “çalıştır” demek yoktu. Programlama; kabloları yeniden bağlamak, anahtarları ayarlamak ve makinenin fiziksel düzenini değiştirmek anlamına geliyordu. ENIAC’ın programlanmasında altı öncü kadın önemli rol üstlendi: Betty Snyder, Kathleen McNulty, Jean Jennings Bartik, Ruth Licherman, Frances Bilas ve Marlyn Wescoff. O dönemde hazır programlama dilleri ya da kullanım kılavuzları yoktu.
Bugünkü bir geliştirici için bu sahneyi düşünmek bile zor.
Bir hata aldığınızı hayal edin. Ama hata mesajı yok. Terminal yok. Konsol yok. Stack trace yok.
Sadece kablolar var.
Yanlış yere bağlanmış bir kablo, tüm sonucu değiştirebilir.
Bu dönem bize şunu öğretti:
Programlama, yalnızca komut yazmak değil; sistemi anlamaktır.
Makinenin nasıl çalıştığını bilmeden yazılım geliştirmek zordur. Bugün de durum farklı değil. Flutter, Next.js, Supabase, Firebase, backend, API, veritabanı, hosting… Hepsi bir sistemin parçalarıdır. Kod yazan kişi sadece ekranda görünen tasarımı değil, arka planda çalışan düzeni de anlamalıdır.
İlk bilgisayarlarda makineye komut vermek oldukça zordu. İnsanlar doğrudan makinenin anlayacağı seviyede, yani çok düşük seviyeli komutlarla çalışıyordu.
Sonra Grace Hopper gibi öncü isimler sahneye çıktı.
Grace Hopper’ın 1951-1952 döneminde geliştirdiği A-0 Compiler, otomatik programlama ve alt programların yönetimi açısından önemli bir adımdı. Derleyici fikri basitçe şunu söylüyordu: İnsan daha anlaşılır bir dilde yazar, sistem bunu makinenin anlayacağı hale çevirir.
Bu, yazılım tarihinde büyük bir kırılmaydı.
Çünkü artık insan makineye tamamen onun diliyle yaklaşmak zorunda değildi. Makine, insanın yazdığı daha okunabilir ifadeleri anlayabileceği bir forma dönüştürebiliyordu.
Bugün bu mantık hâlâ geçerli.
Bir geliştirici şöyle yazar:
print("Merhaba dünya")
Bilgisayar bunu doğrudan böyle anlamaz. Arka planda yorumlayıcı veya derleyici bu komutu makinenin çalıştırabileceği hale getirir.
Yani modern programlama dillerinin arkasında, insanla makine arasında tercümanlık yapan sistemler vardır.
1950’lerin sonuna doğru programlama daha düzenli, daha tanımlı ve daha yaygın bir alana dönüşmeye başladı.
1957’de IBM tarafından Fortran tanıtıldı. Fortran, özellikle bilimsel ve matematiksel hesaplamalar için geliştirildi ve yüksek seviyeli programlama dillerinin yaygınlaşmasında önemli rol oynadı.
Fortran’ın getirdiği fikir şuydu:
Bilim insanları ve mühendisler, makine koduyla boğuşmadan formüllerini yazabilmeliydi.
Bir süre sonra COBOL ortaya çıktı. COBOL daha çok iş dünyası, finans, kayıt sistemleri ve kurumsal veri işlemleri için tasarlandı. Grace Hopper’ın önceki çalışmaları ve FLOW-MATIC gibi diller, COBOL’un gelişiminde etkili oldu. İlk COBOL özellikleri 1959’da ortaya çıktı.
Burada programlama iki ayrı karakter kazandı:
Fortran, laboratuvarların ve mühendislerin dili gibiydi.
COBOL, bankaların, devlet kurumlarının ve iş dünyasının dili gibiydi.
Yani yazılım artık sadece “makineyi çalıştırma” meselesi değildi.
Artık farklı ihtiyaçlara göre farklı diller doğuyordu.
Bu mantık bugün de devam ediyor. Mobil uygulama için Flutter, web arayüzü için React veya Next.js, backend için Node.js, veri analizi için Python, yüksek performans için C++ tercih edilebiliyor.
Her dilin bir karakteri var.
1970’lere geldiğimizde hikâyenin en güçlü karakterlerinden biri sahneye çıktı: C dili.
Dennis Ritchie, Bell Labs ortamında C programlama dilinin gelişiminde merkezi rol oynadı. C dili, düşük seviyeli sistem kontrolü ile daha okunabilir yüksek seviyeli yapı arasında güçlü bir denge kurdu. Bell Labs’ta C’nin gelişimi, Unix işletim sistemiyle birlikte ilerledi.
C’nin gücü şuradaydı:
Makineye yakın çalışabiliyordu ama tamamen makine dili kadar yorucu değildi.
Bu yüzden işletim sistemleri, gömülü sistemler, performans gerektiren yazılımlar ve donanıma yakın projelerde çok etkili oldu.
C ile birlikte programlama dünyası daha ciddi bir mühendislik alanına dönüştü.
Bellek yönetimi, veri yapıları, pointer mantığı, sistem çağrıları, dosya işlemleri… Bunlar geliştiricinin sadece “ne yapmak istiyorum?” değil, “makine bunu nasıl yapacak?” sorusunu da düşünmesini sağladı.
Bugün birçok modern dilin köklerinde C’nin etkisini görmek mümkündür.
Java, C++, C#, JavaScript ve hatta birçok sistem aracı, C’nin açtığı yoldan etkilenmiştir.
1980’ler ve 1990’lar programlama tarihinde başka bir kapı açtı.
Bilgisayarlar artık sadece üniversitelerde, askeri merkezlerde veya büyük şirketlerde değildi. Evlerde, okullarda, küçük ofislerde bilgisayarlar görülmeye başladı.
BASIC gibi diller, birçok insanın programlamayla ilk temas noktası oldu.
Ekranda basit bir satır yazıyordunuz:
10 PRINT "MERHABA"
20 GOTO 10
Ve makine size cevap veriyordu.
Bu, büyülü bir histi.
Çünkü artık programlama sadece uzmanların kapalı odalarda yaptığı bir iş değildi. Meraklı öğrenciler, hobiciler, genç mühendis adayları da kod yazabiliyordu.
Bu dönemde yazılım kültürü değişti.
Oyunlar yazıldı.
Muhasebe programları geliştirildi.
Küçük işletmeler için masaüstü uygulamalar üretildi.
Okullarda bilgisayar dersleri başladı.
Programlama artık daha görünür hale geldi.
Bir zamanlar kablolarla yapılan iş, artık klavyeden yazılan satırlara dönüşmüştü.
1989’da Tim Berners-Lee, CERN’de çalışırken World Wide Web fikrini geliştirdi. Web, farklı yerlerdeki bilim insanlarının bilgi paylaşımını kolaylaştırmak için düşünülmüştü.
Başlangıçta web sayfaları oldukça sadeydi.
HTML vardı.
Bağlantılar vardı.
Metin vardı.
Ama sonra insanlar şunu istedi:
Sayfalar sadece okunmasın, tepki versin.
1995’te Brendan Eich tarafından JavaScript geliştirildi ve web sayfalarına etkileşim kazandıran en önemli dillerden biri haline geldi. JavaScript daha sonra ECMA standardına bağlanarak modern web geliştirme dünyasının temel taşlarından birine dönüştü.
Bu dönem programlama tarihinin en büyük kırılmalarından biridir.
Çünkü yazılım artık bilgisayarın içinde kapalı duran bir şey değildi.
Tarayıcıya taşındı.
İnternete açıldı.
Dünyanın her yerinden erişilebilir oldu.
Bugün bir web sitesi yaptırmak isteyen biri aslında bu tarihin devamına katılır. Modern bir web sitesi sadece birkaç sayfadan oluşmaz. Tasarım, performans, SEO, güvenlik, mobil uyumluluk, yönetim paneli, veri yapısı ve kullanıcı deneyimi birlikte düşünülür.
Web, programlamayı daha görünür ve daha ticari hale getirdi.
1991’de Guido van Rossum tarafından Python yayımlandı. Python’un temel gücü, okunabilir ve sade sözdizimiydi. Zamanla eğitimden veri bilimine, yapay zekâdan web geliştirmeye kadar geniş bir alanda kullanılır hale geldi.
Python’un gelişi, programlama dünyasında önemli bir mesaj verdi:
Kod sadece makine için değil, insan için de okunabilir olmalı.
Bu fikir bugün çok değerlidir.
Çünkü yazılım projeleri tek seferlik işler değildir. Bir proje zamanla büyür, yeni özellikler eklenir, hatalar düzeltilir, başka geliştiriciler projeye dahil olur.
Kod okunabilir değilse, proje yaşlandıkça ağırlaşır.
Bu yüzden modern yazılım geliştirmede sadece “çalışıyor mu?” sorusu yetmez.
Şu sorular da sorulur:
Kod anlaşılır mı?
Genişletilebilir mi?
Bakımı kolay mı?
Başka geliştirici projeyi devralabilir mi?
Hata olduğunda hızlı müdahale edilebilir mi?
Python’un popülerleşmesinin arkasında bu sadeleşme fikri çok güçlüdür.
2000’lerin sonu ve 2010’larla birlikte yazılım artık cebimize girdi.
Akıllı telefonlar, uygulama mağazaları ve mobil internet; programlama dünyasını tamamen değiştirdi.
Artık bir yazılım sadece masaüstünde veya tarayıcıda çalışmak zorunda değildi.
Kullanıcı otobüste uygulamayı açabiliyordu.
Konum paylaşabiliyordu.
Bildirim alabiliyordu.
Fotoğraf yükleyebiliyordu.
Ödeme yapabiliyordu.
Canlı mesajlaşabiliyordu.
Bu dönemle birlikte mobil uygulama geliştirme başlı başına büyük bir alan haline geldi.
iOS için Swift, Android için Kotlin öne çıktı. Daha sonra Flutter ve React Native gibi teknolojiler, tek kod tabanıyla hem iOS hem Android uygulama geliştirmeyi daha erişilebilir hale getirdi.
Buradaki büyük değişim şuydu:
Yazılım artık kullanıcının hayatına daha yakın hale geldi.
Bir web sitesi çoğu zaman ziyaret edilir.
Ama mobil uygulama kullanıcının telefonunda yaşar.
Bu yüzden mobil uygulama geliştirme sürecinde performans, kullanıcı deneyimi, güvenlik, bildirim sistemi, veri senkronizasyonu ve bakım çok önemli hale geldi.
Bir süre sonra yazılımın görünen kısmı kadar görünmeyen kısmı da önem kazandı.
Kullanıcı ekranda bir butona basar.
Ama arka planda çok şey olur.
Veri sunucuya gider.
Yetki kontrolü yapılır.
Veritabanına kayıt atılır.
Bildirim tetiklenir.
Ödeme doğrulanır.
Admin paneline bilgi düşer.
Bu görünmeyen tarafa backend denir.
Backend, uygulamanın arka planda çalışan ve verileri yöneten tarafıdır. Kullanıcı girişleri, kayıtlar, ödeme işlemleri, mesajlar, dosyalar, yetkiler ve yönetim paneli gibi birçok işlem burada çalışır.
Bulut sistemleriyle birlikte yazılım geliştirme daha esnek hale geldi.
Artık birçok proje kendi fiziksel sunucusunu kurmak zorunda değil. Supabase, Firebase, AWS, Vercel, Cloudflare gibi platformlarla daha hızlı, ölçeklenebilir ve yönetilebilir sistemler kurulabiliyor.
Bu dönem bize şunu öğretti:
Modern yazılım sadece kod değildir.
Modern yazılım; altyapı, güvenlik, veri modeli, ölçeklenebilirlik ve bakım sürecidir.
Programlama tarihinin en değerli kırılmalarından biri de açık kaynak kültürüdür.
Bir geliştirici kodunu paylaşır.
Başka biri onu inceler.
Bir başkası hata düzeltir.
Bir topluluk dokümantasyon yazar.
Yıllar içinde küçük bir proje, dünyanın kullandığı büyük bir araca dönüşebilir.
Linux, Git, Python kütüphaneleri, JavaScript paketleri, açık kaynak veritabanları ve framework’ler bu kültürün ürünleridir.
Bu kültür yazılım geliştirme hızını artırdı.
Bugün bir proje geliştirirken her şeyi sıfırdan yazmak zorunda değiliz. Hazır kütüphaneler, paketler, framework’ler ve servislerle daha hızlı ilerleyebiliriz.
Ama burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var:
Hazır araç kullanmak, sistemi anlamaya gerek olmadığı anlamına gelmez.
İyi bir geliştirici, kullandığı aracın ne işe yaradığını, projeye ne kattığını ve ileride nasıl bir bakım yükü oluşturacağını düşünür.
Ve geldik bugüne.
Artık programlama tarihinde yeni bir sahnedeyiz.
Yapay zekâ destekli kod asistanları, geliştiricinin yanında çalışan yardımcılar gibi davranıyor. GitHub Copilot, editörde kod önerileri sunabiliyor; bulunduğu dosyadaki ve çevredeki bağlama göre satır veya fonksiyon önerileri oluşturabiliyor.
2025’te GitHub, Copilot coding agent özelliğini genel kullanıma açtı; bu yapı, belirli görevleri üstlenip kod değişikliği yapabilen daha otonom bir geliştirme akışı sunuyor.
OpenAI tarafında Codex, kod yazma, hata ayıklama, test çalıştırma ve kod tabanıyla ilgili görevleri ayrı cloud sandbox ortamlarında ele alabilen bir yazılım mühendisliği ajanı olarak tanıtıldı.
Bu şu anlama geliyor:
Programcı artık yalnızca kod yazan kişi değildir.
Programcı, problemi doğru tanımlayan, sistemi planlayan, çıktıyı denetleyen ve kaliteyi yöneten kişidir.
Yapay zekâ kod yazabilir.
Ama ne yapılacağını, neden yapılacağını, hangi verinin önemli olduğunu, kullanıcının nerede zorlanacağını, güvenliğin nasıl sağlanacağını hâlâ insan belirler.
Yani yapay zekâ programcıyı tamamen gereksiz hale getirmekten çok, programcının rolünü değiştiriyor.
Eskiden geliştirici daha çok şu soruyla uğraşıyordu:
“Bu kodu nasıl yazarım?”
Bugün soru biraz değişti:
“Bu sistemi doğru şekilde nasıl tarif eder, nasıl kontrol eder ve nasıl sürdürülebilir hale getiririm?”
Aynı fikir farklı dönemlerde farklı şekillerde yazıldı.
Ama amaç hep benzerdi:
Makineye “Merhaba” dedirtmek.
C dilinde:
#include <stdio.h>
int main() {
printf("Merhaba dünya");
return 0;
}
JavaScript’te:
console.log("Merhaba dünya");
Python’da:
print("Merhaba dünya")
Bu küçük örnek bile programlama tarihinin yönünü gösterir.
Kod zamanla daha okunabilir, daha kısa ve daha insana yakın hale geldi.
Ama arka plandaki temel düşünce değişmedi:
Talimat ver.
Sıralamayı belirle.
Veriyi işle.
Sonucu üret.
Programlama tarihine bakınca birkaç önemli ders çıkar.
Birincisi, teknoloji sürekli değişir ama temel mantık kalır. Değişkenler, koşullar, döngüler, fonksiyonlar, veri yapıları ve algoritmalar hâlâ yazılımın omurgasıdır.
İkincisi, iyi yazılım sadece çalışan yazılım değildir. Bakımı yapılabilir, güvenli, anlaşılır ve geliştirilebilir yazılım daha değerlidir.
Üçüncüsü, her dönem kendi aracını getirir. Delikli kart, kablo, derleyici, terminal, web framework’ü, mobil SDK, bulut servisi ve yapay zekâ ajanı… Araçlar değişir ama problem çözme becerisi her zaman merkezde kalır.
Dördüncüsü, programlama insan ihtiyacından doğar. Bilim insanı hesap yapmak ister. Banka kayıt tutmak ister. Öğrenci ders takip etmek ister. İşletme randevu yönetmek ister. Kullanıcı hızlı ve kolay bir uygulama ister.
Yazılımın değeri, bu ihtiyacı ne kadar doğru anladığıyla ilgilidir.
Programlama tarihi, sadece eski makinelerin hikâyesi değildir.
Bugün bir web sitesi, mobil uygulama veya özel yazılım projesi yaptırmak isteyen herkes için bu tarih hâlâ önemlidir.
Çünkü geçmiş bize şunu gösterir:
İyi yazılım rastgele oluşmaz.
Plan ister.
Doğru teknoloji seçimi ister.
Temiz tasarım ister.
Güvenli backend ister.
Veri yapısı ister.
Bakım ve geliştirme süreci ister.
Bir yazılım projesinde sadece “ekran nasıl görünecek?” diye düşünmek yeterli değildir.
Şunlar da düşünülmelidir:
Kullanıcılar nasıl kayıt olacak?
Veriler nerede saklanacak?
Admin paneli olacak mı?
Mobil uyumluluk nasıl sağlanacak?
Performans yeterli olacak mı?
Sistem ileride büyüyebilir mi?
Bakım süreci nasıl ilerleyecek?
Yapay zekâ veya otomasyon gerçekten gerekli mi?
Bu sorulara baştan cevap vermek, projenin ileride daha sağlıklı gelişmesini sağlar.
Programlama tarihi, delikli kartlarla başlayan küçük bir fikirden bugün yapay zekâ destekli yazılım geliştirmeye kadar uzanan büyük bir yolculuktur.
Önce makineler sadece mekanik hareketler yaptı.
Sonra sayılar hesaplandı.
Sonra diller doğdu.
Sonra web geldi.
Sonra mobil uygulamalar hayatımıza girdi.
Şimdi ise yapay zekâ, geliştiricinin yanında çalışan yeni bir yardımcıya dönüştü.
Ama bütün bu değişimin merkezinde aynı şey var:
İnsan bir problemi görüyor.
Onu parçalara ayırıyor.
Bir sisteme dönüştürüyor.
Makineye anlatıyor.
Bugün yazılım geliştirme hizmeti alırken de mesele sadece kod yazdırmak değildir. Doğru planlanan, kullanıcı deneyimi güçlü, güvenli, yönetilebilir ve geliştirilebilir bir sistem kurmaktır.
Programlama tarihi bize bunu net şekilde gösteriyor:
Kod değişir.
Araçlar değişir.
Ama iyi düşünülmüş sistemler her dönemde değerini korur.
Programlama fikri, makinelerin önceden hazırlanmış talimatlara göre çalıştırılmasıyla başladı. Delikli kartlarla çalışan Jacquard tezgâhı bu fikrin erken örneklerinden biridir.
Ada Lovelace, Analytical Engine için yazdığı algoritma nedeniyle çoğu kaynakta ilk bilgisayar programcısı olarak kabul edilir. Ancak bu konuda tarihsel katkılar açısından Charles Babbage ile ilişkili akademik tartışmalar da vardır.
Modern anlamda yaygın kullanılan ilk yüksek seviyeli programlama dillerinden biri Fortran’dır. 1957’de IBM tarafından tanıtılmıştır.
Çünkü ihtiyaçlar değişiyor. Bilimsel hesaplama, iş dünyası, web, mobil uygulama, yapay zekâ ve bulut sistemleri farklı ihtiyaçlar doğuruyor. Her yeni ihtiyaç, yeni araçların ve dillerin gelişmesini sağlıyor.
Yapay zekâ kod yazma sürecini hızlandırabilir, hata bulabilir ve öneri sunabilir. Ancak problemi anlamak, sistemi planlamak, güvenlik ve kaliteyi denetlemek hâlâ insan uzmanlığı gerektirir.
Projenin amacı, kullanıcı rolleri, ekran sayısı, backend ihtiyacı, admin paneli, güvenlik, performans, bakım süreci ve ileride büyüyebilme ihtimali baştan düşünülmelidir.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!
Yorum Yap